I.ĐỊNH NGHĨA:
Là một khẩn cấp nội khoa có thể gây tử vong xãy ra khi nhu cầu về hormon của cơ thể vượt quá khả năng sản xuất của tuyến thượng thận.
II.NGUYÊN NHÂN:
• Cơn suy thượng thận cấp xãy ra trên thượng thận có bệnh từ trước.
• Cơn suy thượng thận cấp xãy ra trên nền thượng thận thứ phát.
• Cơn suy thượng thận xãy ra trên thượng thận lúc trước bình thường.
Xuất huyết tuyến thượng thận, hoặc huyết khối.
Suy thượng thận chức năng: nhiễm trùng não mô cầu, phế cầu, tụ cầu.
Chụp hình động mạch, tĩnh mạch thận gây xuất huyết, điều trị bằng thuốc kháng đông.
III.LÂM SÀNG:
• Hội chứng: Debre Fibriger (do thiếu máu 21 hydrocylase)
• Bệnh nhân có tổng trạng suy sụp rất mệt, rối loạn tri giác.
• Huyết áp giảm, có thể choáng, hạ áp tư thế.
• Mạch nhanh yếu, tiếng tim nghe nhỏ, nhiệt độ cao.
• Chán ăn buồn nôn, ói mữa, đau bụng.
• Vẽ mặt Cushing.
IV.CẬN LÂM SÀNG:
• Natri thường giảm, đôi khi bình thường.
• Kali thường tăng lúc đầu nhưng bao giờ cũng thiếu kali.
• Hạ đường huyết có thể gặp.
• Corticoid máu giảm.
V.CHUẨN ĐOÁN:
• Nên nghĩ đến khi trước một trường hợp hạ huyết áp không giải thích được nguyên nhân với mệt nhất là kèm theo triệu chứng buồn nôn ói, sốt, khai thác bệnh sử tuyến thượng thận, tuyến yên, tiền sử dùng corticoid.
• Bệnh nhân đang dùng kháng đông thình lình đau bụng, truỵ mạch, phải nghi ngờ có xuất huyết thượng thận.
• Đo cortisol máu.
VI.ĐIỀU TRỊ:
Nguyên tắc: truyền dịch – hydrocortisol, điều trị hạ áp, hạ đường huyết, tăng kali huyết, điều trị yếu tố thuận lợi.
1.Truyền dịch:
• Mặn –ngọt đẳng trương tốc độ nhanh để điều trị tình trạng mất nước, hạ huyết áp, hạ natri và hạ đường huyết (mất 20% thể tích dịch ngoại biên: 3 lít).
• Trong giờ đầu bù 1 lít.
• 2-3 lít còn lại bù trong 8 giờ đầu tiên.
• Chú ý tim mạch.
2.Corticoid :
• Hydrocortisol 100mg TM ngay và pha 100mg vào dịch đang truyền.
• 24 giờ đầu tiên thường là 200mg/6giơ.ø
• Nếu sau khi truyền dịch, chích đủ liều thuốc mà huyết áp vẫn thấp có thể dùng thêm hydrocortisol hoặc thêm thuốc vận mạch, triệu chứng giảm vài giờ sau khi điều trị đúng, phải theo dõi và điều trị tích cực 24-48 giờ đầu.
